I. Mahmud (1696-1754), Osmanlı İmparatorluğu'nun yirmi dördüncü padişahı ve 103. İslam Halifesidir. II. Mustafa'nın oğlu, III. Ahmed'in yeğenidir. 1730 yılında, amcası III. Ahmed'in Patrona Halil İsyanı ile tahttan indirilmesi üzerine tahta çıkmıştır. İsyancıların gölgesinde tahta çıkmasına rağmen kısa sürede otoriteyi ele almış ve 24 yıl süren saltanatında devleti hem içte hem dışta başarıyla yönetmiştir. Sefere çıkmadığı halde "Gazi" unvanı alan ender padişahlardandır.
I. Mahmud, saltanatının ilk günlerinde isyancıların isteklerini yerine getirmek zorunda kalmıştır. Ancak isyancı başı Patrona Halil'in devlet işlerine karışması ve isteklerinin bitmemesi üzerine, 1731 yılında sarayda bir tuzak kurarak Patrona Halil ve yandaşlarını ortadan kaldırmıştır. Böylece devlet otoritesini yeniden tesis etmiş ve Lale Devri'nin yarım kalan reformlarına devam etme imkanı bulmuştur.
I. Mahmud dönemi, Osmanlı askeri tarihinde Batı tarzı ilk ciddi ıslahatların yapıldığı dönemdir. Fransız asıllı Kont de Bonneval (Müslüman olup Humbaracı Ahmed Paşa adını almıştır) öncülüğünde Humbaracı Ocağı modernize edilmiş ve topçuluk sınıfı güçlendirilmiştir. Ayrıca, modern askeri eğitim veren ilk kurum olan Hendesehane (Mühendishane) bu dönemde kurulmuştur. Bu ıslahatlar, Osmanlı ordusunun Avrupa karşısındaki direncini artırmıştır.
Yapılan askeri ıslahatlar meyvesini çok çabuk vermiştir. 1736-1739 yılları arasında hem Rusya hem de Avusturya ile aynı anda savaşan Osmanlı ordusu, iki cephede de zafer kazanmıştır. Hekimoğlu Ali Paşa ve İvaz Mehmed Paşa gibi komutanların başarılarıyla Belgrad geri alınmıştır.
Bu zaferler sonucunda imzalanan 1739 Belgrad Antlaşması ile Karadeniz'in Türk gölü olduğu son kez onaylanmış ve kaybedilen toprakların bir kısmı (Kuzey Sırbistan ve Belgrad) geri alınmıştır. Bu antlaşma, Osmanlı'nın 18. yüzyılda imzaladığı en kazançlı antlaşmadır.
Doğu'da ise İran'da iktidarı ele geçiren Nadir Şah ile uzun süren savaşlar yaşanmıştır. Nadir Şah'ın Osmanlı topraklarına saldırıları püskürtülmüş ve 1746 yılında imzalanan Kerden Antlaşması (İkinci Kasr-ı Şirin) ile 1639 Kasr-ı Şirin sınırlarına geri dönülerek barış sağlanmıştır.
I. Mahmud, aynı zamanda büyük bir imar faaliyetine girişmiştir. Tophane Meydan Çeşmesi, Hekimoğlu Ali Paşa Camii ve Nuruosmaniye Camii'nin inşası (tamamlanması III. Osman dönemindedir) bu dönemin eserleridir. İstanbul'un su sorununu çözmek için bentler yaptırmış ve Taksim Suyu tesislerini kurdurmuştur.
24 yıllık başarılı saltanatının sonunda, 1754 yılında Cuma namazından dönerken at sırtında fenalaşarak vefat etmiştir. Naaşı Yeni Cami'deki Turhan Valide Sultan Türbesi'ne defnedilmiştir.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER