IV. Murad (1612-1640), Osmanlı İmparatorluğu'nun on yedinci padişahı ve 96. İslam Halifesidir. I. Ahmed ve Kösem Sultan'ın oğludur. 11 yaşında, amcası I. Mustafa'nın tahttan indirilmesiyle padişah olmuştur. İlk 9 yılı annesi Kösem Sultan'ın naibeliği altında (Kadınlar Saltanatı) geçmiştir. Ancak 1632'den itibaren ipleri tamamen eline alarak devlet otoritesini demir yumrukla yeniden tesis etmiştir.
IV. Murad, devletin içine düştüğü başıbozukluğu gidermek için tarihin en sert tedbirlerini almıştır. İstanbul'da çıkan büyük bir yangın sonrası, fitne yuvası olarak gördüğü kahvehaneleri kapattırmış, tütün ve içki yasağı getirmiş, yatsıdan sonra fenersiz sokağa çıkmayı yasaklamıştır.
Bizzat tebdil-i kıyafet gezerek yasakları denetlemiş ve uymayanları gözünün yaşına bakmadan cezalandırmıştır. Hatta bir seferinde yolları temizletmeyen İznik Kadısı'nı idam ettirmiş, Şeyhülislam Ahizade Hüseyin Efendi'yi boğdurarak Osmanlı tarihinde bir ilke imza atmıştır. Bu sert yönetim, halk arasında korkuyla karışık büyük bir saygı uyandırmıştır.
IV. Murad'ın en büyük askeri başarısı, Safevilerin eline geçen Bağdat'ı geri almasıdır. Önce 1635'te Revan Seferi'ne çıkarak Revan'ı (Erivan) fethetmiştir. Ardından 1638 yılında bizzat komuta ettiği Bağdat Seferi ile şehri 40 günlük kuşatmadan sonra geri almıştır. Bu zafer ona "Bağdat Fatihi" unvanını kazandırmıştır.
Sefer dönüşünde imzalanan 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması ile bugünkü Türkiye-İran sınırı büyük ölçüde çizilmiştir. Sefer sırasında gösterdiği kahramanlıklar (örneğin gürzüyle bir vuruşta kalkanı parçalaması gibi) efsaneleşmiştir.
IV. Murad dönemi, bilimsel ve düşünsel açıdan da renklidir. Hezarfen Ahmed Çelebi'nin Galata Kulesi'nden uçuşu ve Lagari Hasan Çelebi'nin roketli uçuş denemesi bu dönemde gerçekleşmiştir. Ayrıca devletin gidişatını düzeltmek için Koçi Bey'e ünlü "Koçi Bey Risalesi"ni hazırlatmış ve devletin sorunlarını cesurca rapor ettirmiştir.
IV. Murad, fiziksel gücüyle nam salmış bir padişah idi. 200 okkalık gürzü tek eliyle salladığı, cirit ve okçulukta rakipsiz olduğu rivayet edilir.
Ancak bu güçlü padişah, Revan seferinde nükseden hastalığı (siroz veya nikris) nedeniyle genç yaşta yatağa düşmüştür. Ölüm döşeğindeyken, taht kavgası çıkmaması için kardeşi Şehzade Kasım'ı boğdurtmuş, ancak diğer kardeşi İbrahim'e (annesi Kösem Sultan'ın müdahalesiyle) dokunmamıştır. 1640 yılında, henüz 28 yaşındayken vefat etmiştir. Naaşı babası I. Ahmed'in türbesine defnedilmiştir.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER