Sultan İbrahim (1615-1648), Osmanlı İmparatorluğu'nun on sekizinci padişahı ve 97. İslam Halifesidir. I. Ahmed ve Kösem Sultan'ın oğludur. "Deli İbrahim" lakabıyla anılsa da, şehzadeliğinde yaşadığı ağır travmalar ve ölüm korkusu, psikolojik dengesini derinden sarsmıştır. IV. Murad'ın vefatı üzerine 1640 yılında, hanedanın hayatta kalan tek erkek üyesi olarak tahta çıkmıştır. Başlangıçta tahta çıkmak istememiş, ancak ağabeyinin cesedini gördükten sonra ikna olmuştur.
Sultan İbrahim döneminin en önemli dış politik olayı, Akdeniz'de korsan yatağı haline gelen Girit Adası'nın fethine başlanmasıdır. Malta Şövalyeleri'nin Osmanlı gemilerine saldırması ve hacı taşıyan bir gemiyi kaçırmaları bardağı taşıran son damla olmuştur. 1645 yılında Yusuf Paşa komutasındaki donanma Girit'e çıkarma yapmış ve Hanya Kalesi'ni fethetmiştir. Bu fetih, 24 yıl sürecek olan zorlu Girit savaşlarının başlangıcı olmuştur.
Ayrıca Azak Kalesi'ni geri almak için Rusya üzerine seferler düzenlenmiş, Kırım Hanlığı desteklenmiş ve Karadeniz'deki Osmanlı hakimiyeti korunmaya çalışılmıştır.
Sultan İbrahim'in saltanatı, saray içi entrikaların ve lüks harcamaların zirve yaptığı bir dönemdir. Padişahın samur kürk ve amber kokusuna olan aşırı düşkünlüğü, saray masraflarını artırmış ve "Samur Devri" olarak anılan bir israf dönemine yol açmıştır.
Cinci Hoca gibi şarlatanların sarayda nüfuz kazanması, devlet yönetiminde zaafiyet yaratmıştır. Annesi Kösem Sultan ile girdiği iktidar mücadelesi, saraydaki dengeleri altüst etmiş ve Kösem Sultan'ın saraydan uzaklaştırılmasına kadar varmıştır. Ayrıca, Sivas Valisi Varvar Ali Paşa'nın, İbşir Paşa'nın karısını Padişah'a göndermeyi reddetmesi üzerine çıkan isyan ve Paşa'nın idamı, dönemin hukuksuzluklarına bir örnektir.
Sultan İbrahim'in dengesiz kararlarından biri de İstanbul'da araba yasağıdır. Şehirde dolaşırken karşısına çıkan bir öküz arabasına sinirlenerek arabaları yasaklamış, daha sonra yasağa uymayan bir araba görünce bundan sorumlu tuttuğu Sadrazam Salih Paşa'yı oracıkta, bir kuyunun ipiyle boğdurmuştur. Bu olay, devlet adamları arasındaki güvensizliği ve korkuyu artırmıştır.
Artan vergiler, saray masrafları ve Girit savaşının getirdiği yükler, halkı ve askeri bezdirmiştir. Ulema ve Yeniçerilerin birleşmesiyle 1648 yılında büyük bir isyan patlak vermiştir. Sadrazam Tezkereci Ahmed Paşa (Hezarpare) linç edilerek öldürülmüş, Sultan İbrahim tahttan indirilerek yerine 7 yaşındaki oğlu IV. Mehmed geçirilmiştir.
Tahttan indirildikten sonra kapatıldığı odada, "Eğer iki halife var ise birini öldürün" fetvasıyla cellatlar tarafından boğularak feci şekilde katledilmiştir. Naaşı Ayasofya Camii avlusundaki (eskiden vaftizhane olan) türbeye defnedilmiştir.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER