I. Abdülmecid (1823-1861), Osmanlı İmparatorluğu'nun otuz birinci padişahı ve 110. İslam Halifesidir. Reformist padişah II. Mahmud'un ve Bezmialem Sultan'ın oğludur. Babasının vefatı üzerine 1839 yılında, henüz 16 yaşındayken tahta çıkmıştır. Babası gibi verem hastalığından muzdarip olan Abdülmecid, nazik, merhametli, iyi eğitimli, Fransızca bilen ve Batı müziğine ilgi duyan bir padişahtır. Kendisinden sonra gelen son dört padişahın da babasıdır.
Tahta çıktığında Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa sorunu ve Nizip yenilgisi ile sarsılan devleti kurtarmak için köklü değişiklikler yapılması gerektiğine inanmıştır. Hariciye Nazırı Mustafa Reşid Paşa'nın hazırladığı ve 3 Kasım 1839'da Gülhane Parkı'nda okunan Gülhane Hatt-ı Hümayunu (Tanzimat Fermanı) ile Osmanlı tarihinde yeni bir devir başlamıştır.
Bu fermanla; can, mal ve namus güvenliği, vergide adalet ve askerlik işlerinin düzenlenmesi gibi konularda Müslüman ve Gayrimüslim tebaya eşit haklar tanınmıştır. Padişah, kendi yetkilerini kanun gücüyle sınırlandırmayı kabul etmiştir. Bu dönemde hukuk, eğitim ve maliye alanlarında Batı tarzı birçok kurum (Darülfünun temeli, modern mahkemeler, kağıt para "Kaime" basımı vb.) oluşturulmuştur.
Abdülmecid döneminin en büyük askeri olayı, 1853-1856 yılları arasında Rusya'ya karşı yapılan Kırım Savaşı'dır. Osmanlı Devleti; İngiltere, Fransa ve Piyemonte ile ittifak kurarak Rusya'yı mağlup etmiştir. Savaş sonunda imzalanan 1856 Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti sayılmış ve toprak bütünlüğü Avrupa'nın garantisi altına alınmıştır.
Ancak bu savaşın maliyeti çok ağır olmuştur. Osmanlı Devleti, savaş masraflarını karşılamak için 1854 yılında İngiltere'den tarihindeki ilk dış borcu almıştır. Bu borçlanma, ilerleyen yıllarda Duyun-u Umumiye'ye giden ekonomik çöküşün başlangıcı olmuştur. Savaşın getirdiği diplomatik baskılarla 1856'da Islahat Fermanı ilan edilerek Gayrimüslimlere çok geniş haklar verilmiştir.
Sultan Abdülmecid, Topkapı Sarayı'nı terk ederek Batı mimarisiyle (Barok ve Rokoko) inşa ettirdiği Dolmabahçe Sarayı'na taşınmıştır. Bu saray, Osmanlı'nın Batılılaşma arzusunun bir simgesi olsa da inşaatı hazineye büyük yük getirmiştir.
Padişahın merhametli kişiliğinin en bilinen örneği, 1845'te büyük bir kıtlık yaşayan İrlanda'ya yaptığı yardımdır. İngiltere Kraliçesi'nin tepkisinden çekinilmesine rağmen İrlanda halkına gemilerle gıda ve nakdi yardım göndermiş, bu jesti İrlanda halkı tarafından günümüzde bile unutulmamıştır.
Devletin mali krize girmesi, dış borçların artması ve Kuleli Vakası gibi kendisine yönelik darbe girişimlerinin yarattığı stres, zaten zayıf olan bünyesini iyice yıpratmıştır. Babası gibi yakalandığı verem hastalığından kurtulamayarak 1861 yılında, henüz 38 yaşındayken Ihlamur Kasrı'nda vefat etmiştir. Naaşı, Yavuz Selim Camii avlusundaki türbesine defnedilmiştir. Yerine kardeşi Abdülaziz geçmiştir.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER