HÜSEYİN RAUF ORBAY

Hüseyin Rauf Orbay (1881-1964), Türk asker, siyasetçi ve diplomattır. Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'in kuruluşuna kadar en kritik görevlerde bulunmuş, tarihe hem "Hamidiye Kahramanı" olarak geçmiş hem de Mondros Mütarekesi'ni imzalayan kişi olmanın ağırlığını taşımıştır. Kurtuluş Savaşı'nın lider kadrosunda yer almış, Türkiye Cumhuriyeti'nin üçüncü Başbakanı (İcra Vekilleri Heyeti Reisi) olmuştur.

Hamidiye Kahramanı ve Korsan Kruvazör Harekâtı

1881'de İstanbul'da doğan Rauf Orbay, Heybeliada Bahriye Okulu'ndan mezun olmuştur. Balkan Savaşları sırasında komutasındaki Hamidiye Kruvazörü ile Yunan ablukasını yararak Akdeniz'e açılmış ve tarihin ilk "korsan kruvazör" harekatını gerçekleştirmiştir.

7 ay boyunca Akdeniz, Ege ve Kızıldeniz'de tek başına dolaşarak düşman gemilerini batırmış, limanları bombalamış ve Yunan donanmasını peşinden koşturarak savaşın seyrini etkilemeye çalışmıştır. Bu destansı başarısı ona halk arasında "Hamidiye Kahramanı" unvanını kazandırmıştır.

Mondros Mütarekesi ve Milli Mücadele

I. Dünya Savaşı sonunda Bahriye Nazırı olarak görev yaparken, Osmanlı Devleti adına Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalamak zorunda kalmıştır. Bu imza, hayatı boyunca üzerinde taşıdığı en ağır yüklerden biri olmuştur.

Daha sonra Anadolu'ya geçerek Mustafa Kemal Paşa ile birlikte Amasya Genelgesi'ni imzalamış, Erzurum ve Sivas Kongrelerinde aktif rol almıştır. İstanbul'daki son Meclis-i Mebusan'a katılarak Misak-ı Milli'nin kabul edilmesini sağlamış, ancak Meclis'in İngilizler tarafından basılması sonucu tutuklanarak Malta'ya sürgüne gönderilmiştir.

Başbakanlık, Ayrılık ve Sürgün Yılları

Malta sürgününden döndükten sonra Ankara'ya gelerek Milli Mücadele'ye katılmış ve Başbakanlık (İcra Vekilleri Heyeti Reisliği) yapmıştır. Ancak Cumhuriyetin ilanı ve Lozan Antlaşması sürecinde Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa ile görüş ayrılıkları yaşamıştır. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında yer almıştır.

İzmir Suikastı davasında gıyabında yargılanarak 10 yıl hapse mahkum edilmiştir. O sırada yurt dışında olduğu için hükmü kabul etmemiş ve uzun yıllar yurda dönmemiştir. Ailesinin ısrarı üzerine 1935'te Türkiye'ye dönmüş, aklanmış ve tekrar milletvekili seçilmiştir. II. Dünya Savaşı yıllarında Londra Büyükelçiliği yaparak Türkiye'nin tarafsızlık politikasını başarıyla yürütmüştür.

Vefatı

Siyaseti bıraktıktan sonra hatıralarını yazan ve konferanslar veren Rauf Orbay, 1964 yılında İstanbul'da geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etmiştir. Naaşı, Erenköy Sahrayıcedid Mezarlığı'na defnedilmiştir.