TUĞRUL BEY

Tuğrul Bey (Rükneddîn Ebû Talîb Muhammed), Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu ve ilk sultanıdır. Oğuzların Kınık boyundan Selçuk Bey'in torunu, Mikail'in oğludur. Babasının şehit düşmesi üzerine dedesi Selçuk Bey'in yanında büyümüş, Gaznelilerin Arslan Yabgu'yu esir almasıyla 1025 yılında Selçukluların başına geçmiştir.

Sadece bir devlet kurucusu değil, aynı zamanda İslam dünyasının siyasi liderliğini Türklerin eline geçiren büyük bir stratejisttir. Kardeşi Çağrı Bey ile birlikte "biri kılıç, biri akıl" olarak hareket etmiş, Türk tarihinin seyrini değiştirmiştir.

Dandanakan Zaferi ve Selçuklu'nun Doğuşu

Kendilerine yeni bir yurt arayan Oğuzlara liderlik ederek Horasan'a inmiş; Nişabur, Merv ve Belh kentlerini ele geçirmiştir. 1038 yılında Nişabur'da kendini Sultan ilan ederek adını hutbelerde okutmuştur.

• Dandanakan Savaşı (1040): Dönemin süper gücü Gaznelilere karşı kazanılan bu muazzam zaferle, Selçuklu Devleti resmen tarih sahnesine çıkmıştır. Zaferden sonra kardeşi Çağrı Bey'i Horasan Valisi tayin etmiş, kendisi İran'ın fethine yönelerek topraklarını Anadolu'ya kadar genişletmiştir.

Bağdat Seferi ve Halifeliğin Koruyucusu

Tuğrul Bey'in tarihteki en büyük hamlesi, Şii Büveyhoğulları'nın baskısı altındaki Abbasi Halifesi Kaim'in yardım çağrısına koşmasıdır. 1055 yılında Bağdat'a girerek Büveyhoğulları'nı yıkmış ve Halife'yi esaretten kurtarmıştır.

Bu hizmetine karşılık Halife Kaim, Tuğrul Bey'e İslam tarihinin en büyük unvanlarından birini vermiştir: "Ruknu’d-Din" (Dinin Direği) ve "Melikü’l-Meşrık ve’l-Mağrib" (Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı). Böylece İslam dünyasının dünyevi hakimiyeti resmen Türklere geçmiştir.

İsyanlar, Vefatı ve Mirası

İktidarı sırasında üvey kardeşi İbrahim Yınal'ın isyanı ve Fatımîlerin Bağdat'ı işgali gibi büyük krizlerle uğraşmış, ancak hepsini demir yumruğuyla bastırmıştır. Çok sevdiği eşi Altun Can Hatun'un ölümünden derin üzüntü duymuş, Halife'nin kızı Seyyide Fâtıma ile siyasi bir evlilik yapmıştır.

4 Eylül 1063 tarihinde, 73 yaşında İran'ın Rey kentinde vefat etmiştir. Çocuğu olmadığı için yerine kardeşi Çağrı Bey'in oğlu Alp Arslan geçmiştir. Mezarı Rey şehrindeki Tuğrul Kulesi'ndedir.