SATUK BUĞRA HAN

Satuk Buğra Han (Müslüman olduktan sonraki adıyla Abdülkerim), 920-955 yılları arasında hüküm sürmüş Karahanlı hükümdarıdır. Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından birinin mimarı olmuş; İslamiyet'i kabul eden ilk Türk hakanı olarak Türklerin kitleler halinde İslam dinine geçişine öncülük etmiştir.

Çocukluğu ve İslam ile Tanışması

903 yılında doğan Satuk Buğra Han, henüz altı yaşındayken babası Bezir Arslan Han'ı kaybetmiştir. Babasının ölümü üzerine, amcası ve üvey babası olan Oğulcak Kadır Han'ın himayesinde büyümüştür.

O dönemde Samanî şehzadesi Nasır bin Ahmed, Oğulcak Han'ın ülkesine sığınmış ve Artuç nahiyesinin yönetimini almıştır. Satuk Buğra, 12 yaşlarındayken Artuç'a yaptığı ziyaretlerde Nasır bin Ahmed ve Müslüman tüccarlarla tanışmıştır. Onlardan İslamiyet'i öğrenen Satuk, 915 yılında (henüz 12 yaşındayken) gizlice Müslüman olmuş ve Abdülkerim adını almıştır.

Taht Mücadelesi ve İslam'ın Zaferi

Uzun yıllar Müslümanlığını gizleyen Satuk Buğra Han, 25 yaşına geldiğinde İslamiyet'i açıkça ilan etmiş ve amcası Oğulcak Han ile mücadeleye başlamıştır.

Önce Atbaşı Kalesini zapt etmiş, ardından üç bin kişilik bir orduyla Kaşgar üzerine yürüyerek şehri fethetmiş ve amcasını mağlup etmiştir. Ülkede birliği sağladıktan sonra İslamiyet'i hızla yaymaya başlamıştır. 924 yılında Büyük Kağan Bazır Arslan Han, Çinlilerden de destek alarak ona savaş açsa da, Satuk Buğra Han Balasagun Muharebesi'ni kazanarak büyük bir zafer elde etmiştir.

Büyük Dönüşüm ve Mirası

Onun gayretleri ve kazandığı zaferler sonucunda, 10. yüzyılda yaklaşık 200.000 çadırlık Türk nüfusu (Karahanlılar) İslam dinini benimsemiştir. Arap gezgin İbn Fadlan ve tarihçiler bu büyük kitlesel geçişi eserlerinde hayranlıkla anlatmışlardır.

Yağma, Çiğil ve Oğuz boylarını birleştirmiş, Turfan'a kadar İslamiyet'i genişletmiştir.

Vefatı

31 yıl hüküm süren ve destanlara konu olan Satuk Buğra Han, 955 yılında hastalanarak vefat etmiştir. Kaşgar yakınlarındaki Artuç'ta defnedilmiştir. Cenazesine binlerce âlim, gazi ve halk katılmıştır. Bugün bile Türkistan coğrafyasında "Pir" ve "Gazi" unvanlarıyla anılan, halkın gönlünde taht kurmuş bir manevi liderdir.