Alp Er Tunga, Türk destanlarında ve İran mitolojisinde adı geçen, yiğitliğin sembolü olmuş efsanevi Saka (İskit) Hakanıdır. Adındaki "Tunga" kelimesi, yırtıcı bir leopar cinsini temsil eder ve gücün simgesidir. İran destanı Şehname'de, Turan ülkesinin büyük hükümdarı Afrasiyab olarak anılan kişinin o olduğu kabul edilir.
Türk (Turan) ve İran orduları arasında asırlarca süren savaşların başkahramanıdır. İranlıların ünlü kahramanı Zaloğlu Rüstem ile giriştiği çetin mücadeleler destanlara konu olmuştur.
Mertliği ve savaşçılığıyla düşmanlarının bile saygısını kazanan Alp Er Tunga, bir pusuya düşürülerek hile ile öldürülmüştür. Selçuklu sultanları, atası olarak onu kabul etmişlerdir.
Ölümü üzerine yakılan ve Divân-ı Lügati't-Türk'te yer alan "Sagu" (Ağıt), Türk edebiyatının en bilinen ve en eski şiirlerinden biridir:
"Alp Er Tunga öldü mü? / Issız acun kaldı mı? / Ödlek öcün aldı mı? / Şimdi yürek yırtılır..."
Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig adlı eserinde; dünya hükümdarları içinde en adaletlisinin ve en bilgilisinin Alp Er Tunga olduğunu yazar.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER