BUMİN KAĞAN

Bumin Kağan (veya İllig Kağan), 552 yılında Rouran (Juan-juan) hakimiyetine son vererek tarihteki ilk "Türk" adını taşıyan devlet olan Göktürk Kağanlığı'nı kuran liderdir. Devletini kurduktan sonra "İli derleyen, devleti kuran" anlamında İllig Kağan unvanını almıştır.

"Demirci Köle" Olayı ve Bağımsızlık Ateşi

Bumin, Rouranlara bağlı yaşayan ve demircilikle uğraşan Türklerin lideriyken, Töles isyanını bastırmasının ardından ödül olarak Rouran Kağanı'nın kızıyla evlenmek istemiştir.

Rouran Kağanı'nın; "Siz bizim demirci kölelerimizsiniz, buna nasıl cüret edersin?" şeklindeki aşağılayıcı cevabı üzerine Bumin, Batı Vey devletiyle ittifak kurarak isyan başlatmış ve 552 yılında Rouran devletini yıkarak bağımsızlığını ilan etmiştir.

Devlet Teşkilatı ve Mirası

Ötüken merkezli devleti kurduktan sonra Türk devlet teşkilatını sağlam temellere oturtmuştur.

• Batı Siyaseti: Kardeşi İstemi Yabgu'yu devletin batı kanadının yönetimine getirerek Cihan hakimiyeti vizyonunu başlatmıştır.
• Orhun Yazıtları'ndaki Yeri: Kül Tigin yazıtında; "Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta... Ecdadım Bumin Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Türk milletinin ilini, töresini tutuvermiş, düzenleyivermiş" sözleriyle anılan efsanevi atadır.