BİLGE KAĞAN

Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın en büyük hükümdarlarından biridir. Adı "Bilgili, hakim" anlamına gelir. Kardeşi Kül Tigin ve veziri Tonyukuk ile birlikte Türk tarihinin en güçlü yönetim üçlüsünü oluşturmuş, dağılmak üzere olan devleti toparlayarak milleti refaha kavuşturmuştur.

Kağanlığı ve Devlet Yönetimi

717 yılında kardeşi Kül Tigin'in gerçekleştirdiği darbe sonrası kağan olmuştur. Kağan olduğunda devlet otoritesi zayıflamış, halk yoksullaşmıştı.

• Milleti Doyurması: Kendi yazıtında; "Ben kağan olduğumda millet yaya ve çıplaktı, öle yite gelmişti. Fakir milleti zengin kıldım, az milleti çok kıldım" diyerek sosyal devlet anlayışını ortaya koymuştur.
• Fetihleri: Çin'e (Tang Hanedanı), Dokuz Oğuzlara ve Karluklara karşı başarılı seferler düzenleyerek Türk birliğini yeniden sağlamıştır.

Ölümü ve Orhun Yazıtları

734 yılında bakanı Buyruk Çor tarafından zehirlenerek öldürülmüştür. Ölümünden sonra Türk milleti derin bir yasa boğulmuş, cenazesine Çin'den ve İran'dan elçiler katılmıştır.

Mezarına dikilen Bilge Kağan Yazıtı, Türk edebiyatının ve tarihinin en önemli şaheserlerinden biridir. Bu taşta Türk milletine; "Ey Türk Milleti! Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe, ilini töreni kim bozabilir?" diye seslenmiştir.