Halil Turgut Özal (1927-1993), Türk mühendis, bürokrat ve siyasetçidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin sekizinci Cumhurbaşkanı ve 45. ile 46. hükümetlerin Başbakanıdır. Türkiye'nin kapalı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçişinin mimarı olarak kabul edilen Özal, "24 Ocak Kararları"nın hazırlayıcısı ve uygulayıcısıdır. Renkli kişiliği, sivil yönetime verdiği önem ve vizyoner projeleriyle Türk siyasi tarihine damgasını vurmuştur.
1927'de Malatya'da doğan Turgut Özal, İstanbul Teknik Üniversitesi'nden elektrik mühendisi olarak mezun olmuştur. Amerika'da ekonomi eğitimi almış, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarlığı ve Dünya Bankası'nda görevler üstlenmiştir. Siyasi kariyerinin en kritik dönemeçlerinden biri, 1980 öncesi ekonomik kriz ortamında Başbakanlık Müsteşarı olarak hazırladığı 24 Ocak Kararları'dır. Bu kararlar, Türkiye'nin devletçi ekonomiden liberal ekonomiye geçişinin temelini oluşturmuştur. 12 Eylül 1980 Darbesi'nden sonra kurulan askeri yönetim altında Ekonomiden Sorumlu Başbakan Yardımcısı olarak bu programı uygulamaya devam etmiştir.
1983 yılında siyasi yasakların kalkmasıyla Anavatan Partisi'ni (ANAP) kurmuştur. Askeri yönetimin desteklediği partilere karşı, dört farklı siyasi eğilimi (liberal, milliyetçi, muhafazakar, sosyal demokrat) birleştirdiğini iddia ederek girdiği 1983 seçimlerinde tek başına iktidar olmuştur.
Başbakanlığı döneminde Türk ekonomisini dışa açmış, döviz yasağını kaldırmış, ihracatı teşvik etmiş ve turizm hamlesini başlatmıştır. Telekomünikasyon ve enerji altyapısına yapılan dev yatırımlarla Türkiye'nin "çağ atladığı" söylemini kullanmıştır. 1988'deki parti kongresinde Kartal Demirağ tarafından düzenlenen suikast girişiminden yaralı olarak kurtulmuş, kürsüden; "Allah'ın verdiği ömrü, onun isteğinden başka alacak yoktur" diyerek konuşmasına devam etmiştir.
1989 yılında TBMM tarafından Türkiye'nin 8. Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Çankaya Köşkü'ne çıkan "ilk sivil kökenli" (Celal Bayar'dan sonraki) ve "dindar" kimliğiyle bilinen cumhurbaşkanı olması nedeniyle, o dönemde "Alışamadık" sloganlarıyla protesto edilmiştir. Özal ise buna "Alışırsınız" diyerek karşılık vermiştir.
Cumhurbaşkanlığı döneminin en önemli olayı I. Körfez Savaşı'dır. Bu süreçte ABD Başkanı George H. W. Bush ile yakın ilişkiler kurmuş ve Türkiye'nin aktif bir politika izlemesini savunmuştur. Musul ve Kerkük meselesine stratejik yaklaşmış, ancak bu tutumu dönemin Genelkurmay Başkanı Necip Torumtay'ın istifasına yol açacak kadar devlet içinde görüş ayrılıkları yaratmıştır.
1993 yılında, 12 günlük yorucu bir Orta Asya Türk Cumhuriyetleri gezisinden döndükten kısa bir süre sonra, 17 Nisan 1993'te Çankaya Köşkü'nde fenalaşarak vefat etmiştir. Ölümü kayıtlara kalp krizi olarak geçse de, yıllar boyunca zehirlendiği iddiaları gündemden düşmemiştir. Hatta yıllar sonra mezarı açılarak otopsi yapılmış, zehir bulgularına rastlanmış ancak ölümün doğrudan bundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı kesinleştirilememiştir.
Cenazesi, yüz binlerce kişinin katıldığı büyük bir törenle kaldırılarak, vasiyeti üzerine İstanbul Topkapı'da, Adnan Menderes'in anıt mezarının yakınına defnedilmiştir.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER