Cemal Gürsel (1895-1966), Türk asker ve devlet adamıdır. Türkiye Cumhuriyeti'nin dördüncü Cumhurbaşkanıdır. Askeri kariyeri boyunca askerleri ve halk tarafından sevilen babacan tavırları nedeniyle "Cemal Ağa" lakabıyla tanınmıştır. 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi'nin lideri olarak devlet başkanlığı görevini üstlenmiş, yeni anayasanın hazırlanması ve demokratik düzene geçiş sürecini yönetmiştir.
1895'te Erzurum'un Hınıs ilçesinde doğan Gürsel, Kuleli Askeri Lisesi son sınıf öğrencisiyken I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla eğitimini yarıda bırakıp cepheye koşmuştur. Çanakkale Savaşı'nda topçu teğmeni olarak savaşmış, ardından Filistin-Suriye cephesine gitmiştir. Burada İngilizlere esir düşerek Mısır'da iki yıl esaret hayatı yaşamıştır.
Esaret dönüşü derhal Anadolu'ya geçerek Kurtuluş Savaşı'na katılmış, Batı Cephesi'ndeki tüm muharebelerde yer alarak İstiklal Madalyası ile onurlandırılmıştır. Cumhuriyet döneminde orgeneralliğe ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na kadar yükselmiştir.
Demokrat Parti iktidarının son dönemlerinde yaşanan siyasi gerginlikler sırasında, Cumhurbaşkanı Celal Bayar'a yazdığı ünlü mektupta Adnan Menderes'in Cumhurbaşkanı olmasını ve Bayar'ın istifa etmesini önermiştir. Bu çıkışı nedeniyle zorunlu izne ayrılmıştır.
27 Mayıs 1960 sabahı genç subaylar tarafından yapılan darbe sonrasında, lider eksikliğini gidermek ve orduyu bir arada tutmak amacıyla İzmir'den Ankara'ya getirilerek darbenin başına geçirilmiştir. Milli Birlik Komitesi'nin başkanı olarak devlet ve hükümet başkanlığı yetkilerini üstlenmiştir. Yassıada yargılamaları sırasında Adnan Menderes ve diğer bakanların idamını engellemek için çaba sarf etmiş, ancak komite içindeki radikal kanadın baskısına engel olamamıştır.
1961 Anayasası'nın kabul edilmesinden sonra toplanan TBMM tarafından Türkiye'nin 4. Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Döneminde Anayasa Mahkemesi, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) ve TÜBİTAK gibi devletin temel kurumları kurulmuştur. Türkiye'nin planlı kalkınma dönemine geçişini sağlamış, ilk yerli otomobil olan "Devrim" projesini bizzat başlatmıştır.
Dış politikada Kıbrıs sorununda aktif rol oynamış, 1964'te Türk Hava Kuvvetleri'nin Kıbrıs'a uyarı uçuşu yapması emrini vermiştir. Ayrıca eski siyasi rakiplerine karşı hoşgörülü davranmış, Yassıada mahkumlarının affedilmesi ve siyasi haklarının iadesi için çalışmıştır.
1966 yılında sağlığı bozulan ve felç geçiren Cemal Gürsel, tedavi için ABD'ye gönderilmiş ancak komaya girmiştir. Türkiye'ye getirildikten sonra sağlık durumunun görevini yapmaya engel olduğu gerekçesiyle TBMM tarafından Cumhurbaşkanlığı görevine son verilmiştir (yerine Cevdet Sunay seçilmiştir). Yaklaşık 7,5 ay komada kaldıktan sonra 14 Eylül 1966'da vefat etmiştir. Naaşı önce Anıtkabir'e, daha sonra Devlet Mezarlığı'na defnedilmiştir.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER