ANA SAYFA YÖNETİCİLER BİLİM İNSANLARI VE ALİMLER DÜŞÜNÜRLER VE EDEBİYATÇILAR SPORCULAR

AHMET KENAN EVREN

Ahmet Kenan Evren (1917-2015), Türk asker, devlet adamı ve ressamdır. Türkiye Cumhuriyeti'nin yedinci Cumhurbaşkanı ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 17. Genelkurmay Başkanıdır. Türkiye tarihinin en tartışmalı dönemlerinden biri olan 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi'nin lideri olarak, Millî Güvenlik Konseyi Başkanlığı ve Devlet Başkanlığı görevlerini üstlenmiş, 1982 Anayasası'nın kabulüyle Cumhurbaşkanı olmuştur.

Askeri Kariyeri ve Yükselişi

1917 yılında Manisa'nın Kula ilçesinde doğan Kenan Evren, Maltepe Askeri Lisesi ve Kara Harp Okulu'ndan mezun olmuştur. Kore Savaşı'na katılmış, ordunun çeşitli kademelerinde görev yapmıştır.

1977 yılında Kara Kuvvetleri Komutanı Namık Kemal Ersun'un ani bir kararla emekliye sevk edilmesi üzerine, kıdem sırası ve siyasi konjonktürün etkisiyle beklenmedik bir şekilde Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na, 1978'de ise Genelkurmay Başkanlığı'na yükselmiştir. Görevi sırasında, artan siyasi şiddet ve anarşi ortamına karşı Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'e bir uyarı mektubu vermiştir.

12 Eylül 1980 Darbesi ve MGK Yönetimi

Ülkedeki siyasi istikrarsızlık, artan terör olayları ve meclisin Cumhurbaşkanı seçememesi gibi gerekçelerle 12 Eylül 1980 sabahı "Bayrak Harekâtı" adı verilen askeri darbeyi gerçekleştirmiştir. TBMM'yi ve hükümeti feshetmiş, siyasi partileri kapatmış ve tüm yetkileri Millî Güvenlik Konseyi başkanı sıfatıyla eline almıştır.

Bu dönemde "Asmayalım da besleyelim mi?" sözüyle hafızalara kazınan idam kararları uygulanmış, binlerce kişi yargılanmış ve tutuklanmıştır. Anarşi ve terör olayları bıçak gibi kesilmiş olsa da, demokrasi ve insan hakları askıya alınmıştır.

Cumhurbaşkanlığı ve 1982 Anayasası

Hazırlanan 1982 Anayasası için yapılan halk oylamasında (referandum), anayasanın kabulüyle birlikte Kenan Evren'in Cumhurbaşkanlığı da otomatik olarak oylanmış sayılmıştır. %91,37 oranında "Evet" oyu ile anayasa kabul edilmiş ve Evren Türkiye'nin 7. Cumhurbaşkanı olmuştur.

Cumhurbaşkanlığı döneminde eğitim seferberliği ("Kendi Okulunu Kendin Yap" kampanyası) başlatmış, 1981 yılını "Atatürk Yılı" ilan etmiştir. Turgut Özal ile birlikte ekonomide liberalleşme adımlarını desteklemiştir. Mehmetçik Vakfı'nın kurucusudur.

Yargılanma Süreci ve Vefatı

1989 yılında görev süresi dolunca Marmaris'e yerleşmiş ve resim yaparak emeklilik hayatı yaşamıştır. Ancak 2010 Anayasa değişikliği referandumu ile darbecilerin yargılanmasını engelleyen "Geçici 15. Madde"nin kaldırılması üzerine yargı yolu açılmıştır.

2014 yılında Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından "Devlet kuvvetleri aleyhine cürümler" suçundan müebbet hapis cezasına çarptırılmış ve rütbeleri erliğe düşürülmüştür. Karar Yargıtay aşamasındayken, 9 Mayıs 2015'te tedavi gördüğü GATA'da 97 yaşında vefat etmiştir. Ölümü nedeniyle davası düşmüştür. Cenazesi protestolar eşliğinde Devlet Mezarlığı'na defnedilmiştir.

2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER