Şeyh Hamîdüddin-i Velî (1331-1412), bilinen adıyla Somuncu Baba, Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde yaşamış en önemli İslam âlimlerinden ve mutasavvıflarından biridir. Hacı Bayrâm-ı Velî gibi büyük bir değerin hocası olan Somuncu Baba, sadece dini bilgisiyle değil, tevazusu ve "şöhretten kaçan" bilge kişiliğiyle Anadolu irfanının en saf temsilcilerinden biri kabul edilir. Somun pişirip halka dağıtarak geçimini sağladığı için bu lakapla anılmış, Bursa’dan Aksaray’a uzanan ömrünü gönülleri doyurmaya adamıştır.
1331 yılında Kayseri'nin Akçakaya köyünde doğmuştur. Soyu Hz. Muhammed'e (sav) dayanan bir seyyiddir. İlk eğitimini babası Şemseddin Musa Efendi’den almış, ardından ilim tahsilini derinleştirmek için Şam, Tebriz ve Erdebil gibi İslam dünyasının o dönemki kültür merkezlerine gitmiştir. Erdebil’de Safeviye tarikatı büyüklerinden manevi terbiye almış ve Bayezid-i Bistâmî’nin ruhaniyetinden beslenmiştir. Bu dönemde hem zahiri hem de batıni ilimlerde kemale ermiş olarak Anadolu'ya dönmüştür.
Anadolu'ya döndüğünde Bursa’ya yerleşen Şeyh Hamîd-i Velî, burada büyük bir alim olduğunu gizleyerek sıradan bir ekmekçi gibi yaşamayı tercih etmiştir. Çilehanesinin yanındaki fırınında pişirdiği mis kokulu ekmekleri sırtına alır ve Bursa sokaklarında "Somunlar müminler!" diye nida ederek halka dağıtırdı. Halk, fırınındaki ekmeklerin bereketini fark etmiş olsa da, onun kimliğini Yıldırım Bayezid döneminde yapılan Bursa Ulu Cami açılışına kadar kimse tam olarak kavrayamamıştı.
Niğbolu zaferinin bir şükran nişanesi olarak yaptırılan Bursa Ulu Cami'nin 1399 yılındaki açılışında, dönemin padişahı Yıldırım Bayezid ve damadı Emir Sultan’ın ısrarıyla ilk hutbeyi Somuncu Baba okumuştur. Bu tarihi hutbede Fatiha Suresi’ni yedi farklı derinlikte ve işari manada tefsir etmiştir. Cemaat arasında bulunan büyük alimler dahi onun bu derinliği karşısında hayran kalmışlardır. Ancak bu olayla birlikte manevi kimliği ve büyüklüğü açığa çıkınca, şöhretin getireceği ilgiden çekinmiş ve "Sırrımız ifşa oldu" diyerek talebeleriyle birlikte Bursa'yı terk etmiştir.
Bursa'dan ayrıldıktan sonra bir süre Şam ve Mekke'de bulunan Somuncu Baba, sonunda Aksaray'a yerleşmiştir. Burada ömrünün en önemli meyvesini vermiş; Türk-İslam tarihinin en büyük mutasavvıflarından biri olan Hacı Bayrâm-ı Velî’yi yetiştirmiştir. Talebesine hem dünya hem de ahiret ilimlerini öğretmiş, onu Ankara’yı aydınlatmak üzere irşad vazifesiyle görevlendirmiştir. Böylece Anadolu'nun manevi kandilleri onun eliyle yakılmaya devam etmiştir.
1412 yılında Aksaray'da vefat etmiştir. Cenaze namazını yetiştirdiği en büyük talebesi Hacı Bayrâm-ı Velî kıldırmış ve bugün Aksaray'da kendi adıyla anılan türbesine defnedilmiştir. Öte yandan, bir kolu Malatya'nın Darende ilçesine yerleşen ailesi ve müridleri nedeniyle Darende'de de ona ait bir türbe ve külliye bulunmaktadır. Her iki yer de bugün Somuncu Baba'nın bereketine ve maneviyatına inanılan önemli ziyaret merkezleridir.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER