Halil İbrahim İnalcık (1915-2016), dünyaca ünlü Türk tarihçisidir. Osmanlı tarihi üzerine yaptığı özgün çalışmaları, belgeleri konuşturma yeteneği ve yetiştirdiği sayısız öğrenci nedeniyle "Şeyh-ûl Müverrihin" (Tarihçilerin Şeyhi) ve "Tarihçilerin Kutbu" unvanlarıyla anılır. Osmanlı İmparatorluğu'nun ekonomik, sosyal ve kurumsal yapısını dünya standartlarında bir bilimsel metodolojiyle inceleyen İnalcık, Türk tarihçiliğini uluslararası alanda en saygın seviyeye taşımıştır.
1915 yılında İstanbul'da, Kırım göçmeni bir ailenin çocuğu olarak doğan İnalcık, eğitim hayatını Cumhuriyet'in ilk yıllarının heyecanlı atmosferinde tamamlamıştır. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin (DTCF) ilk öğrencilerinden biri olmuş ve burada Fuad Köprülü gibi dev isimlerin öğrencisi olmuştur. 1942 yılında "Tanzimat ve Bulgar Meselesi" adlı teziyle doktorasını tamamlamış, ardından Osmanlı ve Kırım tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla doçent ve profesörlüğe yükselmiştir.
Akademik hayatı boyunca arşiv belgelerine olan sadakatiyle tanınmış; İngiltere, ABD ve Avrupa'daki önemli kütüphanelerde yıllarca araştırma yapmıştır. 1972 yılına kadar DTCF'de ders verdikten sonra Chicago Üniversitesi'nden gelen davetle orada Osmanlı Tarihi Kürsüsü'nü kurmuştur.
Halil İnalcık'ın en önemli eseri kabul edilen "The Ottoman Empire: The Classical Age 1300-1600" (Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ), dünya üniversitelerinde hala temel ders kitabı olarak okutulmaktadır. O, Osmanlı tarihini sadece savaşlar ve padişahlar silsilesi olarak değil; toprak sistemi, ticaret ağları, hukuk yapısı ve sosyal sınıflar üzerinden bir bütün olarak ele almıştır.
Bursa Şer’iyye Sicilleri üzerindeki çalışmalarıyla sosyal tarihin kapılarını aralamış, Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihini (1299 yerine 1302 Koyunhisar Savaşı) yeniden yorumlayarak bilimsel tartışmalara yön vermiştir. Çok iyi derecede Osmanlı Türkçesi'nin yanı sıra İngilizce, Fransızca, Almanca ve İtalyanca gibi birçok dile hakim olması, onun dünya literatürünü takip etmesini ve yönlendirmesini sağlamıştır.
1993 yılında Türkiye'ye dönerek Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü'nü kurmuştur. İlerleyen yaşına rağmen vefatına kadar ders vermeye, öğrenci yetiştirmeye ve yazmaya devam etmiştir. Kendi adıyla kurduğu Osmanlı Araştırmaları Merkezi'ne (Halil İnalcık Center for Ottoman Studies), ömrü boyunca topladığı binlerce belge, kitap ve araştırma materyalini bağışlayarak gelecek nesillere devasa bir hazine bırakmıştır.
Cambridge Uluslararası Biyografi Merkezi tarafından "Dünyanın Sayılı 2000 Bilim İnsanı" arasında gösterilen İnalcık, 25 Temmuz 2016 tarihinde Ankara'da 100 yaşında vefat etmiştir. Devlet töreniyle uğurlanan usta tarihçi, Bakanlar Kurulu kararıyla, tarihini yazdığı Fatih Sultan Mehmed'in de türbesinin bulunduğu Fatih Camii Haziresi'ne defnedilmiştir.
Mezarı, kendisi gibi bir "ilim erbabına" yakışır şekilde, Osmanlı ulema kabirleri tarzında özel olarak tasarlanmış ve büyük devlet adamı Ahmed Cevdet Paşa'nın kabri örnek alınarak inşa edilmiştir. "Tarihçilerin Kutbu", bugün hayranlık duyduğu Fatih'in bağrında huzur içinde uyumaktadır.
2026-TÜRK TARİHİNE YÖN VERENLER